Mùa dịch Covid-19 là thời điểm lên ngôi của các phần mềm dạy học online khi tất cả các trường học chuyển từ dạy học trực tiếp sang trực tuyến. Tuy nhiên, khi chuyển sang hình thức dạy học mới này, các thầy cô giáo lầm tưởng rằng nó giống với cách dạy truyền thống mà chỉ khác ở hình thức dạy online và trực tiếp. Thế nhưng, thực tế lại không phải như vậy. Đó là lý do tại sao trong bài viết này, Hachium đưa ra tiêu đề thảo luận: “Dạy – học online: Cần nhìn nhận lại vấn đề sao cho đúng?”

1. Hai hình thức dạy học online

Trước khi bàn về dạy học online, cần phải phân biệt rõ hai hình thức dạy học này:

Hai hình thức dạy học online
Hai hình thức dạy học online
  • Học online giao tiếp đồng bộ: là hình thức người dạy và người học tương tác trực tiếp. Học sinh ngồi nhà và học trực tiếp với giáo viên môn học thông qua các nền tảng hỗ trợ như Zoom Cloud Meetings, Skype, Microsoft Teams hay Google Classroom,…
  • Học online giao tiếp không đồng bộ: là hình thức giáo viên thu hình bài giảng và học sinh học lại thông qua “lớp học ảo” như trên hệ thống của Hocmai, Topica,…

Giữa hai hình thức này thì dạy học online giao tiếp đồng bộ là hình thức được giáo viên sử dụng phổ biến hơn cả. Tại sao lại vậy? Bởi giáo viên quen với cách dạy truyền thống: giáo viên và học sinh tương tác trực tiếp với nhau. Nên họ mặc nhiên cho rằng hình thức giao tiếp đồng bộ có thể đáp ứng được yêu cầu. Cho dù là dưới bất kỳ hình thức nào thì mục tiêu của giáo dục vẫn là trang bị kiến thức cho học sinh, thế nhưng liệu học online giao tiếp đồng bộ có đang thực sự mang lại hiệu quả như mong muốn?

2. Tại sao cần nhìn nhận lại vấn đề dạy học trực tuyến?

Trong thời điểm nghỉ học kéo dài và chưa biết khi nào học sinh có thể quay trở lại trường học tập, tất cả các trường học buộc phải chuyển sang hình thức dạy học online. Đó là lúc các thầy cô giáo đều nỗ lực tìm kiếm những nền tảng dạy học trực tuyến phù hợp nhất để có thể tạm thời thay thế phương pháp dạy học truyền thống. 

Tuy nhiên, có một sai lầm trong lối suy nghĩ của các thầy cô rằng dạy học online là hoàn toàn giảng dạy 100% trực tuyến và điều đó gây ra 2 vấn đề lớn:

Dạy học online: Kiểm soát học sinh
Dạy học online: Kiểm soát học sinh (Ảnh: Báo Thanh Niên)

Trước tiên là vấn đề kiểm soát học sinh. Nếu là dạy học trực tiếp, việc quản lý một lớp học 40 – 50 học sinh có thể vẫn nằm trong tầm kiểm soát của giáo viên. Nhưng với dạy học online thì giáo viên sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi phải quản lý cùng một lúc 40 – 50 học sinh, nhất là trong những giờ bài tập hay thực hành.

Hay với bậc cao đẳng, đại học, quy mô lớp học lớn hơn gấp đôi, thậm chí là gấp ba. Một giảng viên giảng bài ở đại học thường giảng bài cho khoảng 100 – 150 sinh viên nên việc dạy học online giao tiếp đồng bộ sẽ gặp rất nhiều bất cập vì những vấn đề tương tự.

Tốc độ Internet
Tốc độ Internet

Vấn đề thứ hai là tốc độ Internet – nguyên nhân chính gây ảnh hưởng đến chất lượng bài giảng. Giáo viên thì liên tục hỏi: “Thầy nói các bạn có nghe rõ không?” mỗi khi mạng chập chờn. Học sinh thì lo lắng: “Cô ơi, mất mạng rồi sao ạ?”, “Thầy nói nhanh quá, em không nghe kịp.”, “Môn này học trực tuyến khó hiểu quá ạ.”. Còn một số phụ huynh thì lúng túng khi lần đầu tiếp xúc với các công cụ dạy học online: “Cô ơi, cháu nhà em không nghe được cô nói, có vấn đề gì vậy cô?”.

Nếu một lớp học trực tuyến có 1 giáo viên và 40-50 học sinh mà giáo viên xử lý vấn đề cho từng người một thì đến khi quay lại bài giảng chắc chắc là đã gần hết giờ. Còn nếu giáo viên không giải quyết ngay lập tức thì sẽ có những học sinh không học được gì trong suốt quá trình học tập trực tuyến.

Kết quả là các bậc giáo viên, giảng viên lại tiếp tục tìm kiếm cho đến khi tìm ra được một nền tảng nào có thể giải quyết các vấn đề trên. Thế nhưng, thực tế cho thấy rằng nền tảng dạy học online nào cũng gặp những vấn đề tương tự như vậy mà thôi!

3. Giải pháp cho vấn đề trên là gì?

Ngay lập tức thay đổi hoàn toàn từ dạy học trực tiếp sang dạy học online sẽ để lại một lỗ hổng kiến thức rất lớn khi hầu hết học sinh không kịp thích nghi. Thay vì dành thời gian tìm kiếm một nền tảng hỗ trợ khác, tại sao các thầy cô không thử thay đổi hình thức dạy học trực tuyến? Giải pháp mà Hachium muốn đưa ra để giải quyết vấn đề này là: Số hóa các bài giảng dần dần chứ không nên ồ ạt. Tức là, các thầy cô giáo nên chuyển sang hình thức dạy học online không đồng nhất là chủ yếu thay vì hình thức giao tiếp đồng nhất, cụ thể là:

Giải pháp cho vấn đề dạy học trực tuyến
Giải pháp cho vấn đề dạy học trực tuyến
  • Trước hết, các thầy cô cần số hóa bài giảng bằng cách quay sẵn video bài giảng và tải lên Hệ thống quản lý học trực tuyến LMS, trang web của nhà trường hay một nền tảng tương tự nào khác.
  • Sau đó, học sinh, sinh viên tự giác đăng nhập để mở video bài giảng đã được ghi lại ra học theo lịch của nhà trường/giáo viên. Với cách làm như vậy, cả người dạy và người học đều có thể giảm thiểu tối đa sự gián đoạn đến bài học do tốc độ mạng Internet.
  • Khi học xong, nếu học sinh có bất kỳ vấn đề nào còn thắc mắc về bài giảng hay khó hiểu khi làm bài tập thì tương tác với giáo viên qua tính năng chat của các phần mềm đó.
  • Còn đối với những vấn đề hay bài tập khó hiểu mà không thể giải quyết được nếu không có sự tương tác trực tiếp, thì giáo viên mới nên tiến hành các cuộc gọi video qua các phần mềm hỗ trợ như Zoom, Skype,.. Nhưng có một điều cần lưu ý rằng, tương tác trực tiếp trong các cuộc gọi video như vậy sẽ mang lại hiệu quả cao nhất nếu có 1 người dạy và tối đa 5 học sinh.

Tạm kết

Dạy học online có mặt từ lâu nhưng hầu hết các trường học không áp dụng hình thức dạy học này cho đến khi dịch Covid-19 xuất hiện. Thế nhưng, sự chuyển đổi từ dạy học trực tiếp sang dạy học trực tuyến cũng làm nảy sinh nhiều vấn đề. Đó là lý do tại sao nhà trường, giáo viên cần có cái nhìn sâu sắc hơn về vấn đề này. Muốn số hóa các bài giảng thì nó cũng cần có quá trình, giáo viên không nên ồ ạt đòi dạy tương tác ngay. Bởi sự thay đổi hoàn toàn ngay tức thời sẽ không mang lại hiệu quả cao nhất mà ngược lại nó sẽ để lại một lỗ hổng kiến thức rất lớn cho người học.